Het schip, de ‘Kota Inten’, dat onderdeel is van het herdenkingsmonument voor KNIL-militairen.

In maart 2024 heeft Ridder Natuursteen mij gevraagd of ik mee wil werken aan het vervaardigen van de herdenkingsmonumenten voor KNIL-militairen in Assen, Hooghalen en Bovensmilde. De vraag was of ik het schip, de Kota Inten, in brons wilde maken om boven op de zuil van graniet te zetten. Een jaar later in maart 2025 ben ik begonnen me te verdiepen in de Kota Inten. Op basis van vijf originele foto’s van de Kota Inten heb ik dit schip in een ruimtelijke vorm opgebouwd met karton, hout, boetseerwas en lasdraad. Ik heb de maten van het schip zo gemanipuleerd dat het op de 180 cm hoge zuil van graniet goed tot zijn recht komt, waarbij ik uiteraard rekening heb gehouden  met de belangrijkste kenmerken van het schip:

– De grote schoorsteen in het midden
– De twee masten
– De stuurhut
– De vele raampjes en patrijspoorten waarachter zich de hutten van de passagiers bevonden
– De reddingssloepen en de davits om deze te water te laten
– De ontluchtingspijpen
– De bolders waaraan het schip met touwen aan de wal wordt vastgemaakt
– De twee ankers aan weerszijden van de boeg

De Kota Inten op deze herdenkingsmonumenten staan symbool voor alle passagiersschepen die tussen 1950 en 1956 KNIL militairen en hun Molukse
gezinnen naar Nederland hebben gebracht. Op zaterdagmiddag 31 mei kwamen Octo Tahitu, Elvi Nanlohy en Rianne van Opijnen-Schuur naar mijn atelier om het prototype gemaakt van boetseer was van de Kota Inten te bekijken. Zij hebben hun duimafdrukken achtergelaten in de boetseer was op de romp van het schip aan stuurboordzijde. Dit was een ontroerend, mooi en indrukwekkend moment. Die middag was ik diep geraakt door de verhalen over hun
vaders en opa‘s die als KNIL-militairen samen met hun Molukse gezinnen naar Nederland zijn gekomen. Ik ben geschrokken van hun slechte behandeling door de Nederlandse overheid. Ik schaam mij hiervoor en ook voor het feit dat deze verhalen bij de meesten van ons decennialang tot voor kort, onbekend zijn gebleven. In de jaren zeventig woonden mijn ouders in Eelde-Paterswolde en van nabij heb ik het einde van de treinkaping meegemaakt en op tv de gijzeling in de basisschool van Bovensmilde gevolgd. Ik weet dat ik daar niet echt een mening over had, omdat ik er niet genoeg over wist. Wel ben ik me er altijd goed van bewust geweest dat er meerdere kanten aan deze drama’s zitten. In de afgelopen maanden heb ik het boek ’Hati Sakit De pijn van de Molukker gelezen’, alsmede artikelen over dit onderwerp in verschillende dag- en vakbladen. De documentaires ‘Kinderen van de Oost’ en ‘Tussen Wal en Schip’ heb ik bekeken.

Ondertussen heb ik doorgewerkt aan het prototype van de ‘Kota Inten’. De bronsgieter heeft er een mal van gemaakt en uit de mal drie wasmodellen
gemaakt. Deze wasmodellen heb ik met de hand bijgewerkt en passend gemaakt op de zuil van graniet. De masten, de vlaggen, de davits, de ontluchtingspijpen en de reddingssloepen zijn losse onderdelen die door de bronsgieter op het schip zijn gelast. De schepen zijn naderhand door de steenhouwer op de zuilen geplaatst. De samenwerking met de steenhouwer en de bronsgieter was intensief. We hebben dit als een uitdagend proces ervaren met vele hobbels. Op 20 september was ik samen met Ridder Natuursteen bij de onthullingen van het herdenkingsmonumenten in Hooghalen en Assen. Honderden belangstellenden van één jaar tot op hoge leeftijd waren aanwezig. Het waren warme bijeenkomsten; het was indrukwekkend en emotioneel. Je voelde ook de saamhorigheid. Molukkers uitten hun frustraties en vertelden over het grote verdriet van hun ouders, opa’s en oma’s. Het was hun verhaal dat zij wilden vertellen over het verleden. De pijn mag nu worden benoemd en het licht zien. Ik vind het bijzonder dat ik mee heb mogen werken aan dit project en ben blij dat de herdenkingsmonumenten voor de KNIL-militairen er nu staan. Ik hoop dat dit troost biedt en leidt tot een gezamenlijk en mooi toekomstperspectief. De saamhorigheid binnen de Molukse gemeenschap vind ik heel bijzonder.
Persoonlijk ken ik dit niet. Wees daar trots op en koester het.

Ik zal jullie verhaal doorvertellen.

Marjo Többen
Beeldend kunstenaar
Artalon gedenkbeelden
www.artalon.nl
Idsinghsweg 1
9365PJ Niebert
06-13391572